Gwiriwch a allwch gael Budd-dal Tai

Bydd angen i chi roi tystiolaeth i ddangos mai’r Deyrnas Unedig, Iwerddon, Ynysoedd y Sianel neu Ynys Manaw yw eich prif gartref. Gelwir hyn yn ‘breswylydd arferol’. Mae’n rhaid i chi wneud hyn hyd yn oed os ydych yn ddinesydd Prydeinig.

Gwiriwch sut i brofi eich bod yn breswylydd arferol. 

Dim ond os yw eich statws mewnfudo yn caniatáu i chi hawlio arian cyhoeddus y gallwch gael Budd-dal Tai. Mewn rhai sefyllfaoedd mae angen ‘hawl i breswylio’ arnoch chi hefyd.

Gallwch hawlio arian cyhoeddus os oes gennych unrhyw un o’r canlynol:

• Dinasyddiaeth Brydeinig neu Wyddelig

• statws preswylydd sefydlog o Gynllun Setliad yr UE

• caniatâd amhenodol i aros – oni bai eich bod wedi dod i’r DU ar fisa ar gyfer oedolyn sy’n berthynas ddibynnol

• statws ffoadur neu warchodaeth ddyngarol

• hawl i breswylio

Os oes gennych statws preswylydd cyn-sefydlog gan Gynllun Setliad yr UE, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio. 

Os ydych wedi gwneud cais i Gynllun Setliad yr UE a’ch bod yn aros am benderfyniad, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio.

Os oes gennych unrhyw statws mewnfudo arall, gwiriwch a yw eich statws mewnfudo yn caniatáu ichi hawlio arian cyhoeddus.

Ni allwch gael Budd-dal Tai os ydych chi neu’ch partner yn talu rhent i:

• rhiant plentyn sy'n byw gyda chi

• cyn-bartner, ar gyfer y cartref yr oeddech yn arfer byw ynddo gyda’ch gilydd

• aelod agos o'r teulu sy'n byw gyda chi

Efallai y gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn talu rhent i:

• aelod agos o'r teulu nad yw'n byw gyda chi

• ffrind neu perthynas fwy pell, fel nain neu daid – hyd yn oed os ydych yn byw yn yr un cartref

• rhywun a oedd yn arfer gadael i chi fyw yn yr eiddo yn ddi-rent

I gael Budd-dal Tai, bydd angen i chi ddangos tystiolaeth i’r cyngor ei fod yn gytundeb rhentu ‘masnachol’ – fel un rhwng cymdeithas dai a thenant. Er enghraifft, efallai y bydd yn gofyn am gael gweld eich contract neu brawf eich bod yn talu rhent. Efallai y byddant hefyd yn gofyn am dystiolaeth arall, fel blaendal a daloch pan symudoch i mewn neu dystysgrif diogelwch nwy gan eich landlord.

Mae’n bosibl y bydd eich cyngor lleol yn penderfynu nad ydych yn gymwys os yw’n meddwl eich bod ond yn talu rhent i gael Budd-dal Tai – gelwir hyn yn ‘manteisio ar Fudd-dal Tai’. Gallai hyn fod yn enghraifft o fanteisio ar Fudd-dal Tai, er enghraifft, os ydych wedi bod yn byw gyda ffrind a dim ond newydd ddechrau talu rhent iddynt.

Os ydych chi neu’ch partner wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth gallwch gael Budd-dal Tai.

Nid yw’n gwneud gwahaniaeth p’un a’i yw eich cwrs yn llawn amser neu’n rhan-amser. 

Os ydych yn byw mewn llety neu neuadd breswyl sy’n eiddo i brifysgol, mae’r rheolau’n gymhleth- gallwch gael cymorth gan eich Cyngor ar Bopeth agosaf.

Gallwch gael Budd-dal Tai am y rhent a dalwch fel rhan o gynllun rhanberchenogaeth. Bydd angen i chi ofyn am gytundeb rhentu ysgrifenedig gyda’r sefydliad sy’n rhedeg y cynllun, os nad oes gennych un yn barod.

Os oes gennych forgais ar gyfer gweddill yr eiddo, efallai y gallwch gael benthyciad gan y llywodraeth i helpu i dalu llog y morgais. Yr enw ar fenthyciad y llywodraeth yw ‘cymorth ar gyfer llog morgais’ (SMI).

Er mwyn cael cymorth ar gyfer llog morgais (SMI), mae’n rhaid eich bod yn derbyn Credyd Pensiwn.

Gwiriwch a allwch gael cymorth ar gyfer llog morgais (SMI).

Gallwch gael Budd-dal Tai os gwnaethoch werthu eich cartref dros 5 mlynedd yn ôl.

Os gwnaethoch werthu eich cartref yn ystod y 5 mlynedd diwethaf, gallwch gael Budd-dal Tai o hyd os bu’n rhaid i chi ei werthu er mwyn i chi allu parhau i fyw yno – er enghraifft os oedd y benthyciwr morgeisi eisiau adfeddiannu eich cartref.

Fel arfer ni allwch gael Budd-dal Tai. 

Efallai y gallwch gael cymorth i dalu’ch rhent drwy Gredyd Pensiwn.

Gwiriwch a allwch gael Credyd Pensiwn.

Ni allwch gael Budd-dal Tai os:

• ydych yn talu rhent i gartref gofal

• rydych chi neu’ch partner yn rhentu eich cartref gan eich cyflogwr fel rhan o’ch swydd – er enghraifft, os ydych yn gweithio i westy ac yn byw ar y safle

• rydych yn rhan o urdd grefyddol sy’n talu eich costau byw

Mae’n bosibl y gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn talu rhent i gwmni rydych chi, eich partner neu berthynas agos sy’n byw gyda chi yn gweithio iddo – gan gynnwys fel cyfarwyddwr.

I gael Budd-dal Tai, bydd angen i chi ddangos tystiolaeth i’r cyngor ei fod yn gytundeb rhentu ‘masnachol’ – fel un rhwng cymdeithas dai a thenant. Er enghraifft, efallai y bydd yn gofyn am gael gweld eich contract neu brawf eich bod yn talu rhent. Efallai y byddant hefyd yn gofyn am dystiolaeth arall, fel blaendal a daloch pan symudoch i mewn neu dystysgrif diogelwch nwy gan eich landlord.

Mae’n bosibl y bydd eich cyngor lleol yn penderfynu nad ydych yn gymwys os yw’n meddwl eich bod ond yn talu rhent i gael Budd-dal Tai – gelwir hyn yn ‘manteisio ar Fudd-dal Tai’. Gallai hyn fod yn enghraifft o fanteisio ar Fudd-dal Tai, er enghraifft, os ydych chi wedi bod yn byw yn eich cartref ers peth amser a bod eich cwmni newydd ddechrau codi rhent arnoch chi.

Os yw eich landlord yn ymddiriedolaeth, mae’r rheolau’n gymhleth – gallwch gael cymorth gan eich Cyngor ar Bopeth lleol.

Gallwch hawlio Budd-dal Tai os ydych o dan 22 oed a bod eich cwrs wedi dechrau cyn i chi droi’n 21.

Gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn cael:

• Credyd Cynhwysol, oni bai bod eich Credyd Cynhwysol yn cynnwys swm ar gyfer costau tai. 

• budd-dal anabledd fel Taliad Annibyniaeth Bersonol neu Lwfans Gweini

Gallwch gael Budd-dal Tai os:

• rydych yn rhiant sengl

• rydych yn ofalwr maeth sengl ac mae gennych blentyn wedi’i leoli yn eich gofal

• rydych chi a'ch partner yn fyfyrwyr amser llawn ac mae gennych chi blant

Gallwch gael Budd-dal Tai os:

• yw’r cyngor yn penderfynu bod gennych ‘allu cyfyngedig i weithio’ a’ch bod wedi bod â’r gallu cyfyngedig hwn ers 28 wythnos – os cawsoch asesiad ar gyfer Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) neu Gredyd Cynhwysol byddant yn defnyddio’r un canlyniadau

• rydych yn fyddar ac yn cael Lwfans Myfyrwyr Anabl

• rydych wedi’ch cofrestru â nam difrifol ar y golwg neu’n ddall

Fel arfer gallwch gael Budd-dal Tai unwaith nad ydych bellach yn sâl neu’n gofalu am rywun, cyn belled â’ch bod yn aros i fynd yn ôl i’ch cwrs. Ni allwch gael Budd-dal Tai os ydych yn byw mewn llety sy’n eiddo i’r brifysgol neu neuaddau preswyl.

Os yw eich partner yn hawlio Budd-dal Tai, gallant eich cynnwys yn eu cais.